0

9 hábitos que matan neuronas e afectan á saúde cerebral

Un cerebro e unha neurona de preto.

Para evitar o deterioro cognitivo é moi importante que estimulemos o noso cerebro a diario, ben sexa lendo ou practicando algún xogo mental que nos axude a exercitalo.

Os trastornos que afectan á saúde cerebral adoitan ter a súa orixe en factores hereditarios, na idade ou nalgún tipo de lesión; con todo, está demostrado que hai determinados hábitos que tamén poden estar relacionados, porque matan as neuronas e diminúen a súa actividade.

A saúde cognitiva vai diminuíndo conforme pasan os anos, o que fai que en idades moi avanzadas haxa perda da memoria e máis dificultades para realizar tarefas habituais que antes eran moi simples.

No entanto, hai quen presenta este tipo de problemas en idades máis temperás debido ao deterioro que sofren pola práctica constante de actividades que comprometen a función cerebral.

Pese a que en case todos os casos os efectos non se producen de inmediato, todo o mundo debería ser conscientes de que, a longo prazo, xeran danos que son irreversibles.

Destacando a importancia de manter unha adecuada función neuronal para conservar o bo estado do cerebro, a continuación queremos compartir eses 9 costumes pouco saudables que lles afectan.

1. As situacións estresantes.

Unha persoa que está sometida a constantes situacións de estrés adoita ter máis dificultade para concentrarse e usar as súas habilidades cognitivas.

Isto débese a que esta resposta do organismo mata as neuronas e, nalgúns casos, impide que se formen outras novas no hipocampo.

2. Non almorzar ben.

O almorzo non só desenvolve un papel fundamental no metabolismo e o peso corporal, senón que resulta necesario para activar o cerebro a primeira hora da mañá.

A falta de proteínas, vitaminas e nutrientes no almorzo causa dexeneración cerebral, o que máis tarde causa morte de neuronas pola sobrecarga que se produce durante as actividades da xornada.

3. Durmir pouco.

Unha das consecuencias máis graves de non durmir o suficiente ten que ver co dano cognitivo.

A falta de sono causa perda das células cerebrais e produce efectos daniños a curto, medio e longo prazo.

Por exemplo, tras unha noite con poucas horas de sono é máis difícil concentrarse e desenvolver tarefas que implican pensar. Máis adiante pódese xerar un deterioro maior e poden aparecer trastornos dexenerativos como a demencia.

4. Non practicar actividade física.

O sedentarismo é outro dos malos costumes que carrexan problemas no cerebro. A inactividade do corpo diminúe a segregación de varias substancias químicas importantes e posteriormente tradúcese na perda de habilidades.

Doutra banda, está demostrado que facer exercicio pode cambiar a estrutura e o funcionamento do cerebro, o que inflúe no seu saúde.

5. Ambientes contaminados.

Os ambientes con altos índices de contaminación afectan a aqueles que están expostos de forma directa.

O cerebro é o órgano que máis osíxeno consome e neste tipo de contornas limítase o fornecemento que require.

6. Fumar.

Os tóxicos que despide o tabaco non só teñen un impacto negativo a nivel pulmonar, senón que atacan de forma significativa as funcións cognitivas.

Tanto consumidores directos como fumadores pasivos teñen máis alto risco de sufrir perda da memoria e alzhéimer ao chegar á terceira idade.

7. Comer en exceso.

Inxerir comidas en cantidades esaxeradas provoca a ralentización da circulación e limita o transporte do osíxeno cara ao cerebro.

Se a isto lle sumamos o consumo de alimentos ricos en graxas saturadas, hai que saber que estas aumentan os niveis de colesterol e causan inflamación nos principais tecidos do corpo.

Non moderar as porcións altera a función nerviosa e diminúe a capacidade de memorizar de forma inmediata.

8. Forzar a actividade cerebral cando se está doente.

A maior parte das afeccións causan algún tipo de debilitamento a nivel corporal, incluíndo a capacidade para cumprir as funcións cerebrais.

Traballar, estudar ou facer algunha actividade cognitiva cando se está doente é moi daniño para os seres humanos.

Este hábito diminúe a eficacia deste órgano e acaba coas neuronas responsables de moitas das súas habilidades.

9. Falta de estimulación.

Existen moitas actividades que estimulan cada unha das funcións cerebrais para mantelas en perfecto estado sen importar o tempo que pase.

Ler un libro, practicar xogos mentais ou calquera outra cousa que implique pensar é unha forma de exercitar este órgano para que non desenvolva patoloxías graves.

Ao buscar unha solución para estas prácticas negativas obtense un impacto positivo neste aspecto da saúde.

De forma adicional, é bo ter presente que unha boa alimentación e a realización de rutinas saudables actúa a favor das actividades cognitivas. Non o esquezas!

*Información e imaxe extraídas de Mejor con Salud.

Advertisements
0

O sedentarismo causa en Europa o dobre de mortes que a obesidade

Un home facendo exercicio.

Un home facendo exercicio.

20 minutos de paseo rápido ao día eliminan ao redor de 100 calorías.

Información e imaxes extraídas de El País.

A grandes liñas, poderíase dicir que o peso dunha persoa é o resultado dun simple balance: as calorías que inxere fronte ás que gasta. Se entra máis do que sae, engórdase; se non, adelgázase. Ata agora, todos os estudos puxeron no punto de mira nun eixe da balanza o que se come, pero varios estudos recentes indican que quizais esa visión non sexa a correcta. O último realizouse na universidade de Cambridge e a conclusión é clara: cada ano, a obesidade relaciónase cunhas 337.000 dos 9,2 millóns de mortes que se producen en Europa; o sedentarismo vincúlase co dobre de defuncións, 676.000. Publicouno American Journal of Clinical Nutrition.

Os investigadores, liderados por Ulf Ekelund, da unidade de Epidemioloxía da universidade, baseáronse nun macroestudio que seguiu a 334.161 europeos (homes e mulleres) durante 12 anos. A cohorte estaba dedicada á relación entre nutrición e cancro, pero os datos serviron para extraer outras conclusións.

“A mensaxe é simple: un pouco de actividade física ao día pode producir evidentes beneficios na saúde das persoas que agora son inactivas”, dixo Ekelund. “Aínda que atopamos que bastan 20 minutos para que haxa unha diferenza, en verdade deberiamos aspirar a máis. A actividade física demostrou que ten moitos beneficios para a saúde, e debería ser unha parte importante da nosa rutina diaria”, engadiu. Eses 20 minutos, dedicados a un paseo vivo, poderían consumir entre 90 e 100 calorías, e reducir o risco de morte prematura entre un 16% e un 30% no grupo dos inactivos, aínda que todos, incluídos os obesos, notan o seu efecto beneficioso.

Este traballo está en liña con outros recentes, como o español Anibes (Antropometría, Ingesta e Balance Enerxético en España), do que aínda só se coñecen uns primeiros resultados. Neles constátase que, aínda que a inxesta de calorías foi caendo (pasou das 3.008 calorías en 1964 ás 1.820 en 2013) o sobrepeso foi en aumento e, segundo a Enquisa Nacional de Saúde, xa afecta ao 53,68% dos adultos. Outros estudos, como un sobre o consumo de azucre, tamén indican que non hai unha relación entre a inxesta deste alimento -que se mantén bastante estable en Europa- e o aumento da obesidade.

A explicación ao aumento de peso coas complicacións sanitarias que iso supón ten que estar, xa que logo, no outro lado da balanza: no exercicio. Segundo a mesma enquisa, un 40% da poboación española declárase sedentaria (un 46,6% das mulleres e un 35,9% dos homes). Deles, ao redor do 16% admite que non realiza ningunha actividade física, e o 20% afirma que só a practica de forma moderada.

A Fundación Española da Nutrición (FEN), patrocinadora do estudo Antibes, recibiu con gran acordo o traballo. “Trátase dun estudo europeo moi rigoroso que vén confirmar o xa proposto noutros estudos anteriores, así como o que se vén comentando desde fai anos: ata o momento fíxose máis énfase no tratamento da obesidade que no dos seus determinantes”, afirma nun correo o seu portavoz. “Nas formulacións de Saúde Pública actuais, a actividade física foi a gran esquecida, pero estase vendo que aos poucos vai acadando protagonismo”. “De todos os xeitos, o estudo céntrase na realización de polo menos 20 minutos de actividade física para reducir a mortalidade prematura, pero se o tempo de actividade se incrementa lixeiramente e se realizan polo menos 30 minutos, non só se reduce esta mortalidade, tamén se incrementa a calidade de vida. É importante engadir anos á vida, pero tamén vida aos anos”.

0

O norte fai deporte; o sur mírao na tele

Mapa da práctica de exercicio físico en Europa elaborado por El País segundo o Eurobarómetro.

Mapa da práctica de exercicio físico en Europa elaborado por El País segundo o Eurobarómetro.

O Eurobarómetro sitúa aos escandinavos como os máis activos e aos españois entre os menos.
Unhas infraestructuras máis favorables e a tradición atlética explican as diferenzas.

Información extraída de El País.

Hai moitas facetas que distinguen a suecos, finlandeses ou daneses dos españois. Por exemplo, o exercicio que practican. Ou, mellor, o que non practican. En Suecia, a taxa de persoas que non fai nunca deporte é minoritaria: só alcanza o 9%. En Finlandia, é do 15%, e en Dinamarca, do 14%. En España a cifra é de 44%: case un de cada dous cidadáns non fai ningún tipo de deporte. Os últimos datos do Eurobarómetro sobre actividade física elaborado pola Comisión Europea debuxan un continente dividido: mentres os países do norte son fisicamente máis activos, aos do sur e o leste cústalles máis estirar os músculos.

Os datos de España non son bos, pero tampouco son os peores. O 60% dos rumanos ou dos italianos nunca fai exercicio. Tampouco o 64% de polacos, o 75% dos malteses ou o 78% dos búlgaros. A media europea mostra que o 42% non se calza nunca as zapatillas de deporte (37% de homes, 47% de mulleres).

Pero que España non estea ao final da cola non quere dicir que non haxa motivos para preocuparse pola falta de hábitos deportivos. Alertouno a comisaria de Deportes da Unión, Androulla Vassilou, quen sinalou que, en términos xerais, os resultados do estudo -unha enquisa a 28.000 cidadáns- “confirman a necesidade de tomar medidas para animar a máis persoas a integrar a actividade física como parte da súa vida. Isto é crucial, non só en términos de saúde individual, benestar e integración, senón polos custos económicos resultantes da falta de actividade”.

A inquietude polos efectos do sedentarismo está moi estendida entre a comunidade médica. A inactividade física é o cuarto factor de risco da mortalidade mundial (atribúense a esta causa o 6% das mortes rexistradas no mundo), segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS). É responsable de entre un 21% e 25% dos cancros de mama e colon, o 27% de casos de diabetes e vincúlase ao 30% da cardiopatía isquémica.

“É algo que nos preocupa moito”, recoñece Leandro Plaza, presidente da Fundación Española do Corazón, unha entidade vinculada á Sociedade Española de Cardioloxía. Fronte aos perigos da inactividade física, os cardiólogos consideran o exercicio como un aliado clave para combater algúns dos principais factores de risco das patoloxías coronarias e vasculares. Plaza alude a distintos traballos que demostraron como o deporte aumenta os niveis do colesterol HDL (o bo) e é un aliado contra a hipertensión. Remite a un traballo do American Journal of Public Health no que, tras analizar a actividade física de 4.000 adultos de entre 18 e 30 anos, observouse que practicar exercicio cinco veces á semana (cun consumo de 300 calorías por sesión) diminuía nun 17% o risco de padecer hipertensión arterial. Estes dous factores (redución de risco de colesterol e hipertensión) serían aqueles que responderían de forma máis clara á actividade física. Pero o deporte tamén incide noutros como a diabetes: ao potenciar o consumo de glucosa do músculo, redúcense os niveis de azucre en sangue.

A preocupación entre os cardiólogos é compartida polos endocrinos, como admite Javier Salvador, presidente da Sociedade Española de Endocrinoloxía e Nutrición. “O sedentarismo é un factor chave na explicación do aumento da obesidade no mundo occidental, que experimentou un incremento considerable e alcanza xa ao 23% da sociedade española”. Salvador tamén alude a un artigo, nesta caso da revista The Lancet do ano pasado, que describía a obesidade como causante do 6% do problema da diabetes tipo 2 no mundo e ata o 10,8% en España.

“Nas nosas mans como médicos están os recursos farmacolóxicos como as estatinas (medicación para controlar o colesterol) ou as pastillas para a hipertensión; pero o paciente ten a súa parte de responsabilidade no control da enfermidade. Na súa man está realizar exercicio físico ademais dunha alimentación saudable”, comenta Plaza.

Non serve calquera tipo de actividade, pero tampouco fai falta correr maratóns. Basta con camiñar un día á semana durante unha hora, “que é algo que pode facer todo o mundo”. “Estamos falando dun gasto dunhas 300 calorías por paseo”, engade Plaza, que destaca que debe ser un exercicio continuado. “O que non é beneficioso é non facer nada durante a semana e darse unha malleira de tres horas o domingo; se se buscan beneficios para a saúde, o exercicio intensivo puntual non ten sentido”.

“Pódese comezar a un ritmo de catro ou cinco quilómetros por hora, e a medida que se vai collendo un mellor ton físico ir aumentando o tempo ou a intensidade”, engade Miguel Tobal, director da Escola de Educación Física e o Deporte da Universidade Complutense de Madrid (UCM). Se se opta pola carreira continua, bastaría con 30 ou 35 minutos tres ou catro días á semana nun terreo chan e preferiblemente “sobre unha superficie branda para amortiguar o impacto nas articulacións”. O ideal sería subir ata os 50 ou 60 minutos e alternar esta actividade con pesas “con cargas pequenas e moitas repeticións unha media hora dúas veces á semana”.

A enquisa europea suscita un paradoxo. Como se explica que os países onde a climatoloxía é máis suave e permite practicar exercicio ao aire libre durante todo o ano arroxen os peores resultados en canto a actividade física dos seus cidadáns?

Miguel Tobal dá unha pista: “En España non hai tradición en canto a hábitos deportivos”. “A práctica deportiva entendeuse sempre como deporte de competición, pero como exercicio saudable é algo relativamente novedoso”, engade.

Ildefonso Hernández, presidente da Sociedade Española de Saúde Pública e Administración Sanitaria (Sespas), apunta á responsabilidade dos poderes públicos. “A clave está non só en dicirlle á xente que faga exercicio físico, senón tamén en que as Administracións fagan unha contorna que non sexa antipática, que consiga mellorar a capacidade de saúde e tamén que fomente a práctica de actividades deportivas”, indica.

Beirarrúas amplas para camiñar, carril bici, infraestructuras adecuadas… Porque importa non só que se practique deporte, tamén calquera actividade física que contribúa a paliar o sedentarismo que tantos problemas provoca. Actividade que pode ser ir en bicicleta ou camiñando ao traballo, e que non sempre é sinxelo en cidades moi poboadas con poucos lugares para o paseo.

Hernández, que foi director xeral de Saúde Pública co Goberno socialista, comenta que se tende a considerar o problema do sedentarismo como única responsabilidade do individuo, pero que a contorna ten moito que ver. “En saúde pública sabemos que iniciar políticas facilitadoras é clave. Necesítanse programas de estímulo comunitario. Debe ser unha prioridade de Goberno, porque para conseguir un sistema sanitario saudable temos que conseguir xente saudable que non vaia. E a actividade física é unha das claves, é un dos factores que mellor predicen a mortalidade”, di.

Hernández tamén alude a un estudo -elaborado por el xunto a outros investigadores- no que se mostran os beneficios da actividade física. Aumentando unha hora semanal o exercicio en persoas maiores de 65 anos lógrase evitar seis mortes por cada mil. E con dúas horas á semana de exercicios para manter o equilibrio durante seis meses diminúese ata a metade o número de caídas en anciáns. Unha cifra que non é en absoluto baladí: un de cada tres anciáns cae polo menos unha vez ao ano, segundo datos epidemiolóxicos publicados polo Ministerio de Sanidade. E esas caídas poden ter consecuencias moi graves ou mesmo, tendo en conta as patoloxías engadidas, mortais: un informe da Sociedade Española de Xerontoloxía apunta que unhas 1.400 persoas maiores morren anualmente por problemas derivados desas caídas.

Cando a contorna non acompaña, maiores e non tan maiores non o teñen fácil para saír á rúa a camiñar, correr ou andar en bicicleta. E iso tamén deriva, apunta Hernández, en inequidades. “As persoas cunha mellor vivenda, nun barrio máis amable, con mellor contorna, tamén adoitan ter mellor saúde”, di. “En España temos cidades moi hostís e contaminadas. Hai que facer políticas sinérxicas: políticas que diminúan tráfico e a actividade dos vehículos. Así, ademais, se aumentamos aínda que sexa unhas horas por semana a actividade física, as ganancias en saúde son espectaculares”.

A actividade física e o hábito de practicar algún deporte cultívase e foméntase. De aí a importancia de alentar estas condutas na infancia. Tal e como recolle o traballo Análise da actividade física en escolares de medio urbano, publicado polo Consello Superior de Deportes, “a falta de actividade física estende as súas raíces desde a infancia e consolídase durante os anos da adolescencia. Por iso é moi difícil loitar contra esa lacra ao chegar á idade adulta”.

Con todo, en España, a educación física segue sendo unha asignatura secundaria nas escolas e institutos. E, mentres tanto, na maioría dos centros non se practican máis de dúas horas semanais de ximnasia, cando a Unión Europea e a Organización Mundial da Saúde recomendan unha hora diaria. Este sistema, unido aos hábitos xeneralizados dos nenos e adolescentes, construíron unha sociedade moi sedentaria con problemas de saúde moi elevados derivados diso. Os nenos españois (entre 4 e 12 anos) dedican dúas horas e media ao día a ver a televisión, máis que os ingleses, franceses e alemáns. Nun estudo elaborado pola consultora Eurodata TV Worldwide, destes catro países xunto con Italia, só os nenos italianos permanecían máis tempo fronte ao televisor que os españois.

Élida Alfaro, profesora de Ciencias da Actividade Física e do Deporte da Universidade Politécnica de Madrid, resalta que en que en España, tanto as familias como a escola adoitan primar a adquisición de coñecementos teóricos (matemáticas, lingua) moi por encima da formación en actividades físicas e deportivas do alumnado. “Iso tradúcese en poucas horas de Educación Física. Así non se adquiren hábitos deportivos nin capital motor suficiente para incorporar a actividade deportiva como forma de vida na etapa adulta”, di.

Esta experta destaca a necesidade de que as autoridades educativas e sanitarias tomen conciencia da importancia da práctica deportiva nas escolas, e que inicien programas para concienciar ás familias sobre a importancia do exercicio físico nas etapas temperás. “É moi importante adquirir coñecementos técnico-profesionais, pero se o noso corpo carece de recursos para manter a saúde e previr a enfermidade de pouco nos van a valer”, resume.

O deporte non só é importante para paliar ou evitar patoloxías. Existe unha relación positiva significativa entre a actividade física e o funcionamento cognitivo na infancia e ata sobre o seu rendemento académico, segundo unha metaanálise realizada sobre 44 estudos e que recolle o informe A actividade física na contorna escolar e na comunidade, publicado polo Ministerio de Sanidade.

Nos dous últimos anos, con todo, houbo algúns avances. Sanidade impulsou algúns programas especializados para menores. Ademais, a ministra Ana Mato anunciou fai algún tempo que se ampliaría o tempo que se dedica nas escolas á actividade física. Algo que se traduciu nunha referencia expresa na nova Lei Orgánica para a Mellora da Calidade Educativa (LOMCE), que indica que as Administracións “promoverán” esa práctica diaria durante a xornada escolar. O deseño de como e cantas horas se dedicarán, con todo, corresponde ás comunidades autónomas, aínda que desde Sanidade asegúrase que estarán vixiantes de que se cumpra.

Tamén houbo algúns avances en relación ás estatísticas españolas reflectidas polo Eurobarómetro. A porcentaxe de quen se exercita de forma regular (cinco días á semana) aumentou en tres puntos ata o 15% respecto de os datos de 2009. E quen fan actividade física de forma regular (entre unha e catro veces á semana) xa son un 31%, o que supón un 4% máis.

De feito, a taxa do 15% de persoas que se exercitan de forma continuada en España é un dos mellores valores reflectidos na enquisa, á altura de Suecia e por encima de Finlandia (13%). O problema está cando se comparan as cifras de persoas que se exercitan polo menos unha vez á semana. E o 31% de españois contrasta co 55% de suecos ou 53% de finlandeses.

0

A verdadeira píldora para todo é o exercicio

exercicio

A epidemia de sedentarismo esténdese tan rápido como o fai a incidencia de enfermidades cardiovasculares.

Artigo de Alejandro Lucía, investigador da Universidade Europea, publicado en El País. Fotografía extraída de Pixabay.

Os humanos somos un tipo de primates, ou de monos, para entendernos, especialmente adaptados á locomoción bípeda. E pouco cambiaron os nosos xenes nos últimos 40.000 anos, desde a era paleolítica. Por aquel entón o exercicio físico, sobre todo a caza, era necesario case a diario para comer. E xa que logo, para sobrevivir. Se quixésemos seguir un estilo de vida paleolítico en pleno século XXI, é dicir, acorde coa nosa bioloxía, deberiamos camiñar tres ou catro horas ao día.

Un terzo dos adultos do planeta son inactivos. Nin sequera camiñan media hora ao día. E non digamos os nenos en Occidente, que cada vez xogan menos ao aire libre. Precisamente esta epidemia de sedentarismo esténdese tan rápido como o fai a incidencia de enfermidades cardiovasculares. E iso que, paradoxalmente, a ciencia médica non deixa de progresar. Entre os esperanzadores avances farmacolóxicos do noso século, que por suposto sexan benvidos, está a chamada polipíldora. É dicir, a combinación dalgúns fármacos (aspirina, hipotensores ou drogas para baixar o colesterol) nunha soa pastilla para previr infartos. Por exemplo, en varóns adultos aparentemente sans.

O que moitos descoñecen é que o exercicio regular tamén ten un efecto polipíldora, e sen apenas efectos secundarios a pouco que se faga con sentido común. Por iso, os médicos non só deberían aconsellar aos seus pacientes que fagan exercicio: deberían prescribilo. Ademais, é o único fármaco cun efecto dose-resposta: en xeral, canta máis cantidade de exercicio se acumule ao longo do día, mellor. Unha aspirina infantil diaria ten efectos beneficiosos sobre as arterias dun adulto, pero unha mega-dose de aspirina podería ser letal. En cambio, é máis saudable camiñar 3 horas que 30 minutos ao día, aínda que sexa en varias tandas de tan só 10-20 minutos. Facendo exercicio a diario conséguese reducir o risco de padecer enfermidades cardiovasculares, hipertensión, ictus cerebral, diabetes, cancro de colon ou mama, depresión, ou de que as persoas maiores sufran as temidas caídas.

Cando se contraen, os músculos esqueléticos liberan centos de sustancias ao sangue, denominadas mioquinas, que viaxan polo sangue ata chegar a outros tecidos (intestino, corazón, graxa ou cerebro, entre outros) onde teñen efectos beneficiosos ou reparadores: é dicir, que son fármacos en potencia. Por exemplo, o músculo libera unha sustancia chamada SPARC que podería reducir o crecemento de tumores no colon. Ou interleuquina-6, unha molécula con efectos máis ben perniciosos cando se libera desde outras células pero que curiosamente ten efectos antiinflamatorios e beneficiosos para o sistema inmune ou a regulación dos niveis de azucre cando sae dos nosos músculos. Algunhas mioquinas son ata capaces de entrar no cerebro e chegar ás súas rexións máis deterioradas pola enfermidade de Alzheimer. Así, non só a actividade mental regular e esixente (como o exemplo que se cita con frecuencia, aprender un novo idioma a idades avanzadas ou realizar exercicios de memoria) aumenta a plasticidade cerebral e permite atenuar o deterioro cognitivo asociado á senectude. Tamén a actividade física per se, sen necesidade de estar asociada a procesos cognitivos complexos (simplemente camiñar, levantar pesas ou nadar) contribúe a rexenerar o cerebro.

O exercicio tamén estimula a liberación de células nai ao sangue, moitas das cales teñen un potencial efecto rexenerativo nalgúns tecidos, como o corazón danado por un infarto. E nin sequera é certo que se nos pasamos co exercicio nos oxidamos máis e vivimos menos polos efectos dos temidos radicais libres. Moi ao contrario, os deportistas de élite son máis lonxevos que a poboación xeral, e o seu corpo está adaptado para defenderse mellor dos radicais libres.

0

Nutricionistas piden incluír a prevención da obesidade nos servizos sanitarios

obesidade

Expertos en materia de nutrición presentan un documento de consenso e reclaman que a prevención do sobrepeso, a obesidade e o sedentarismo estean incluídos na carteira básica de servizos do Sistema Nacional de Saúde (SNS).

Información extraída de EFE Salud.

Máis de trinta expertos da saúde participaron na elaboración do documento de consenso ‘Obesidade e sedentarismo no século XXI: que se pode e debe facer?’, presentado o venres pasado en Madrid.

En declaracións a EFE, o catedrático de Nutrición e Bromatoloxía da Universidade CEU San Pablo e coordinador do traballo, Gregorio Varela-Moreiras, mostrouse convencido de que se pode loitar contra a falta de exercicio físico e a obesidade, que afecta ao 27,8 por cento dos nenos e mozos e ao 17 por cento dos adultos.

Para iso, este experto reclamou a inclusión na carteira de servizos do SNS da prevención do sobrepeso e a obesidade “pero sobre todo a inactividade física e o sedentarismo”, un problema que afecta a catro de cada dez persoas -un 35,9 por cento de homes e un 46,6 por cento de mulleres-.

Para Varela-Moreiras, esta diferenza de cifras entre homes e mulleres débese “a que elas coidan máis a súa dieta, pero realizan menos actividade física que os homes”.

O catedrático de Nutrición e Bromatoloxía da Universidade CEU San Pablo lamentou que nos últimos anos comezáronse a introducir novos hábitos de vida na poboación que redundan nun comportamento máis sedentario e que implican “máis horas diante do televisor”.

Televisión e dormitorio, incompatibles

Para combater estes costumes, o documento de consenso recomenda evitar a presenza de televisión no dormitorio ou intentar non comer vendo a televisión.

“Non só é importante o que se come e o que se bebe, senón tamén o como se come e como nos movemos, procurando recuperar ou manter todo o relacionado coa socialización da comida ou a vida activa compartida”, sinala o documento.

A volta ao estilo de vida mediterráneo considérase “o mellor modelo na prevención” e no tratamento do sobrepeso, a obesidade e o “excesivo sedentarismo”.

Ademais, subliña que a actividade física deportiva regular diminúe a porcentaxe de graxa corporal, e reduce factores de risco asociados a enfermidade cardiovascular, diabetes ou certas formas de cancro.

0

A obesidade xa afecta a máis de medio millón de galegos

obesidade

O 40% da poboación padece sobrepeso, que se estende á idade infantil.

Información extraída de La Voz de Galicia.

A obesidade e o sobrepeso son dúas doenzas en continua expansión. Galicia non queda ben parada atendendo á comparativa co resto de España, posto que supera en dous puntos a media nacional. Concretamente, o Instituto Nacional de Estatística (INE) sitúa a taxa de obesidade galega no 19,2% (unhas 530.000 persoas), mentres que a española é do 17%. Así o recordou onte na Coruña Samuel Juárez, delegado do Goberno, no encontro Obesidade e Sedentarismo: Que se pode e debe facer?, organizado pola Universidad Internacional Menéndez Pelayo.

Segundo o estudo do INE, o 40% dos galegos padecen sobrepeso. Ademais, o perfil dos pacientes é maioritariamente masculino. O 18% dos homes presentan obesidade fronte ao 16% das mulleres, e o 45% dos varóns sofren sobrepeso en contraste co 28% das mulleres que o padecen. Ademais, a enfermidade tende a agravarse coa idade, e xa é un dos principais problemas de saúde da poboación máis lonxeva. Un problema que xa empeza a estenderse á idade infantil.

Menos estudos, máis gordura

O último estudo do INE conclúe que a obesidade é inversamente proporcional ao nivel de estudos. O 30% dos maiores de 18 anos que non completaron os seus estudos padécena, fronte ao 8,5% de universitarios obesos. Tamén aquí a diferenza entre sexos faise patente, posto que aínda que nos homes apenas está presente esta relación entre gordura e nivel de estudos, no caso das mulleres si se aprecia con claridade.

Tamén aumentan cada vez máis as doenzas cardiovasculares e as respiratorias. Son efectos colaterais dos malos hábitos alimenticios, así como do sedentarismo, do tabaquismo ou do consumo de alcohol. Unha dieta equilibrada e un exercicio moderado, a mellor medicina.

0

Radiografía da nutrición en España: racións excesivas e pouco exercicio

Ángel Gil, presidente da Fundación Iberoamericana de Nutrición.

Ángel Gil, presidente da Fundación Iberoamericana de Nutrición.

Estamos abandonando “a pasos axigantados” a tradicional dieta mediterránea, comemos racións excesivas e moi ricas en graxas e hidratos, apenas practicamos actividade física e temos déficit de vitamina D. Esta é a radiografía do estado de saúde nutricional dos españois no Día Nacional da Nutrición.

Entrevista extraída da axencia EFE.

Esta análise realízaa o profesor Ángel Gil, presidente da Fundación Iberoamericana de Nutrición (FINUT) e catedrático de Bioquímica e Bioloxía Molecular da Universidade de Granada. É o presidente do XX Congreso Mundial de Nutrición que se celebrará nesta cidade andaluza do 15 ao 20 de setembro.

O sobrepeso e a obesidade están facendo mella nos españois. A Enquisa Nacional de Saúde de 2012 (elaborada polo Ministerio de Sanidade e o Instituto Nacional de Estatística) reflicte que a obesidade e o sobrepeso afectan xa ao 53,7% da poboación adulta. O 45% dos nenos españois, case un de cada dous, padece exceso de peso, segundo datos da Estratexia Naos para a Nutrición, Actividade Física e Prevención da Obesidade.

Como é o estado de saúde nutricional dos españois?

Afortunadamente na nosa poboación, salvo determinados individuos que teñen enfermidades asociadas, a desnutrición por déficit de nutrientes é moi pequena. Pero si se está observando un déficit de vitamina D provocado por hábitos de vida pouco saudables, como non tomar o sol en cantidades pequenas que é o que nos proporciona esa vitamina. Unha persoa debería tomar o sol unha media de 15 minutos diarios. A dieta na carencia da vitamina D ten un influencia do 20% fronte ao 80% do sol.

Se non padecemos déficit nutricional importante… Significa que estamos ben nutridos?

Salvo excepcións como os anciáns (con déficit de vitamina B12 que condiciona a súa calidade de vida), en termos xerais a poboación está ben nutrida, aínda que si existe unha malnutrición por exceso e iso significa que hai unha proporción moi elevada de persoas con sobrepeso e obesidade. E iso non é un bo estado nutricional.

Cando temos un exceso de masa graxa, hai algo que non funciona e significa que non se leva un réxime de vida saudable. Hai un 5% de obesidades que son puramente xenéticas e que pouco podemos facer contra elas, pero o 95% do sobrepeso e a obesidade débese a malos hábitos, condicionados por un certa susceptibilidade xénica, pero sobre todo por malos hábitos. Aí estamos francamente mal e debemos revertirlo, pero tárdase anos.

Daquela… Non tomamos habitualmente a dieta mediterránea? Somos cada vez máis incultos na mesa?

Probablemente en coñecemento somos máis cultos que antes, outra cousa é que non se apliquen os coñecementos. Non só é un problema de dieta. Por suposto que estamos abandonando a pasos axigantados a dieta mediterránea que practicaban os nosos avós, aquela baseada en leguminosas, pero en poucas cantidades, e con bastante froita, verdura e peixe. Agora tomamos racións moi grandes e cunha gran cantidade de enerxía (graxa e hidratos de carbono).

Máis aló da nutrición, o problema está no sedentarismo. Cando unha persoa ten sobrepeso non só é pola dieta, senón porque non gasta a suficiente enerxía. Os nenos fan actividade sedentaria en lugar de actividade física intensa.

Os principais erros que cometemos os españois na alimentación son:

O primeiro é o sedentarismo, unha excesiva cantidade de alimentos nas racións e unha alta densidade enerxética por alimentos ricos en graxa e hidratos de carbono.

FINUT naceu en marzo de 2011 co obxectivo, entre outros, de evaluar problemas de interese público relacionados coa nutrición. Cal é o balance nestes dous anos?

O principal problema é a educación, ao falar de alimentación todo o mundo opina e moi pouca xente ten coñecemento para iso. O problema é que na rede atópase moito mito e información apócrifa. Por iso, institucións como FINUT temos a obrigación de ofrecer mensaxes sinxelas e próximas sobre estilos de vida saudables. Agora a nutrición é unha asignatura obligatoria en España. Pero ten que haber formación dos educadores e educación familiar.

A Organización das Nacións Unidas para a Agricultura (FAO) destacou o poder nutritivo dalgúns insectos e o seu potencial como alimento.

O consumo de insectos ocorre desde que o home é home e relaciónase coa disponibilidade dos mesmos. Os chapulines mexicanos, os gusanos de maguey… Pero pensar que a alimentación do futuro vai estar baseada en insectos é demasiado. A barreira cultural é unha de máis difíciles de saltar. Ademais, non sabemos como comelos, nin preparalos, nin producilos.

A comida de imitación ou sucedáneos de carne ou tenreira baseados en produtos vexetais empezan a ter un oco no mercado.

Hai moitos sucedáneos que poden ser fontes alternativas. En lugar de tomar un filete de carne picada podo facelo con proteínas de soia que poden ser coloreadas convenientemente para que pareza carne. Iso é factible e nutricionalmente válido, pero hai un aspecto cultural: unha persoa non vexetariana pode tomar esa hamburguesa de soia, pódelle gustar en máis ou menos cantidade, pero gústalle tomar carne e seguirá tomándoa. O home é omnívoro por natureza e por conseguinte pode tomar de todo.

Non é despreciable que se poidan utilizar sen problema algúns sucedáneos, pero considerar a diversidade na alimentación, comer de todo o que se produce localmente, iso é facer sostible o ambiente e a agricultura. Tomar sucedáneos por moda non conduce a nada.

Vostede tamén é investigador do Instituto de Nutrición e Tecnoloxía dos Alimentos de Granada. Cales son as principais liñas de investigación en relación cos alimentos?

Hai unha liña de investigación moi importante dentro do instituto que é comprender por que se produce a obesidade infantil e por que ademais ocorre que determinados nenos, entre un 15 e 20 %, desenvolven de forma moi temperá o que se denomina síndrome metabólico (alteracións de tipo bioquímico) que se traduce nunha maior reincidencia da enfermidade cardiovascular. É importante para establecer programas de tratamento e prevención.

Tamén se están desenvolvendo e avaliando determinados produtos como coadxuvantes do tratamento de enfermidades como as neurolóxicas, diabetes e inflamatorias-intestinais; estúdanse os microorganismos probióticos, que poden ser utilizados no futuro para o control dalgunhas enfermidades como as alerxias ou infeccións intestinais, en especial para a prevención das diarreas crónicas.

A gran cita da nutrición mundial terá lugar en Granada no mes de setembro. Que poderemos escoitar neste congreso?

É fácil que cheguemos aos 5.000 participantes e máis de 170 países representados. Tratarase a nutrición personalizada a través da nutrixenómica e a nutrixenética; a alimentación nos distintos ciclos de vida; a nutrición e a actividade física; a nutrición específica para cada enfermidade e a desnutrición hospitalaria. Tamén veremos que sabemos hoxe dos alimentos funcionais, repasaremos os hábitos nutricionais en diferentes lugares do mundo; o valor da dieta mediterránea na prevención de enfermidades crónicas e políticas alimentarias, educacionais e de seguridade dos alimentos.

O próximo 5 de xuño, como acto previo ao Congreso Mundial de Nutrición, inaugúrase no Parque das Ciencias de Granada a exposición ‘Nutrición, impulso vital’ sobre hábitos de vida saudables e con talleres prácticos.

0

O 28,3% dos nenos españois entre 3 e 12 anos sofre exceso de peso

girl with meter

Os índices de sobrepeso e obesidade infantís españois, entre os maiores de Europa.

Información extraída de Somos Pacientes.

O 28,3% da poboación infantil do noso país con idades comprendidas entre os 3 e os 12 anos padece exceso de peso. Concretamente, o 21,2% presenta sobrepeso e o 7,1% obesidade, segundo mostran os resultados dun estudo levado a cabo por Fundación Thao tras analizar a talla e o peso de máis de 20.660 nenos españois.

En palabras de Rafael Casas, director científico de Fundación Thao, “trátase duns niveis moi altos que nos achegan peligrosamente aos índices que hai en Estados Unidos; e é que España forma parte dos países europeos con maior sobrepeso infantil, mentres que en Francia a taxa non alcanza o 20%”.

Os datos, xa que logo, confirman a “gravidade da epidemia que supón a obesidade no noso país -explica Rafael Casas-, polo que debe incidirse na importancia de promover hábitos saudables non só na alimentación e a actividade física, senón tamén actuando sobre os factores psicolóxicos e sociais”.

Exceso de peso infantil

De acordo cos resultados do estudo, a taxa de exceso de peso establécese no 21,9% -16,2% sobrepeso e 5,7% obesidade- na franxa de idade dos 3 aos 5 anos, mentres que a cifra dispárase ata o 31,3% nos nenos con idades comprendidas entre os 6 e os 9 anos -22,6% sobrepeso e 8,7% obesidade-.

No caso dos nenos de 10 a 12 anos, a taxa de obesidade sitúase nun 5,3% e a de sobrepeso nun 23,9%, para un índice total de exceso de peso do 29,2%.

A crise pode agravar a situación

O sobrepeso é aquela condición na que unha persoa -neste caso específico, un neno- ten un peso superior ao indicado para a súa talla. E pola súa banda, “a obesidade é unha patoloxía que require tratamento”, recorda Rafael Casas.

Neste contexto, segundo alerta Fundación Thao, “o actual contexto de crise pode deteriorar os hábitos saudables entre os colectivos máis vulnerables e facer máis difícil o seguimiento dunha dieta variada e equilibrada, o que fai que incrementen as taxas de exceso de peso”.

Sexa como for, como destaca Rafael Casas, “o sobrepeso e a obesidade tamén se producen por un exceso de sedentarismo e polo feito de non durmir as oito horas diarias que se necesitan na etapa de crecemento”.