0

As mulleres con exceso de peso teñen un risco moito maior de ictus isquémico

Radiografía dun cerebro despois dun ictus.

Pola contra, o sobrepeso ou obesidade podería ter á súa vez un efecto protector fronte ao ictus hemorráxico na poboación feminina.

En torno a un 13% da poboación adulta mundial -ou o que é o mesmo, máis de 600 millóns de persoas- e ata un 21,6% dos adultos españois padecen obesidade, enfermidade que lonxe de supoñer un mero problema estético asóciase a patoloxías tan graves e mortais como a diabetes, o cancro e as enfermidades cardiovasculares. De feito, un novo estudo levado a cabo por investigadores da Universidade de Oxford (Reino Unido) alerta que as mulleres con sobrepeso ou obesidade teñen un maior risco de ictus isquémico, o tipo de accidente cerebrovascular máis común e provocado por unha disminución ou obstrucción do fluxo sanguíneo no cerebro -razón pola que anteriormente se denominaba “infarto cerebral”-.

Con todo, o estudo, publicado na revista ‘Neurology’, tamén mostra que o exceso de peso nas mulleres conleva un menor risco de sufrir un ictus hemorráxico, tipo de accidente cerebrovascular que, polo xeral asociado a unha maior mortalidade, prodúcese pola hemorraxia derivada da rotura dun vaso sanguíneo cerebral -antes coñecido como “derrame cerebral”-.

Como indica Gillian Reeves, director da investigación, “no noso traballo atopamos que o risco de ictus isquémico, o tipo máis común de accidente cerebrovascular, atópase incrementado nas mulleres con sobrepeso ou obesidade. Pero, pola contra, o risco de ictus hemorráxico é menor nas mulleres con exceso de peso. Así, os nosos resultados apoian a evidencia crecente de que os distintos tipos de ictus teñen á súa vez diferentes perfís de risco”.

Maior peso, maior risco

Para levar a cabo o estudo, os autores seguiron durante un período de 12 anos a 1,3 millóns de mulleres adultas británicas cunha idade promedio de 57 anos, 20.459 das cales acabaron sufrindo un ictus.

Os resultados mostraron que mentres nas participantes cun peso normal -isto é, un índice de masa corporal (IMC) entre 22,5 e 25 kg/m2- as incidencias de ictus isquémico e de ictus hemorráxico establecéronse, respectivamente, nun 0,7% -2.253 casos nun total de 344.534- e un 0,5% -1.583 casos-, no das mulleres obesas -é dicir, cun IMC igual ou superior a 30 kg/m2- as incidencias foron dun 1% -2.393 ictus isquémicos nun total de 228.274 participantes- e dun 0,4% -910 ictus hemorráxicos-.

Como refiren os autores, “a totalidade da evidencia acumulada nos estudos previamente publicados confirma que os riscos asociados co exceso de peso son consistentemente maiores para o ictus isquémico que para o ictus hemorráxico”.

De feito, os resultados conclúen que cada incremento de cinco unidades no IMC supón un risco un 21% maior de sufrir un ictus isquémico. E así mesmo, que cada aumento das mesmas cinco unidades no IMC conleva, pola contra, un descenso do 12% da probabilidade de padecer un ictus hemorráxico.

Sen efecto protector

Cada ano, máis de 17 millóns de persoas de todo o mundo -e preto de 120.000 españois, maioritariamente mulleres- padecen un ictus. E mentres ata un 30% das persoas que sofren o episodio falece a consecuencia do mesmo, un 40% adquire unha discapacidade grave.

E neste contexto, a tenor dos resultados do novo estudo, o exceso de peso na poboación feminina é un factor de desenvolvemento ou, pola contra, protector, fronte ao ictus? E é que aínda que aumenta o risco de ictus isquémico, diminúe o de ictus hemorráxico. Pero como indica Kathryn Rexrode, do Brigham and Women’s Hospital en Boston (EEUU), nun editorial no mesmo número da revista, “o menor risco de ictus hemorráxico non supón que as mulleres con sobrepeso ou obesidade teñan un risco reducido de ictus en xeral”.

De feito, como puntualiza a especialista, “ter un elevado IMC asociouse cun aumento do risco de ictus total en todas as categorías, e o número de ictus isquémicos foi superior ao de ictus hemorráxicos en todas as categorías. Xa que logo, un maior IMC non se asocia cunha protección ou un risco reducido no ictus total. De feito, a obesidade é un factor de risco significativo de ictus en todas as idades e, moi especialmente, nos adultos novos”.

Información e imaxe extraídas de ABC.

0

As aplicacións para móbiles no control do sobrepeso e a obesidade

Icona dun teléfono móbil dentro dun prato.

Hoxe en día, na medicina estamos a asistir a unha rápida revolución coñecida como saúde móbil (mHealth). Ultimamente, este campo da saúde tivo un gran apoxeo debido á utilización de dispositivos móbiles que axudan no diagnóstico, tratamento e seguimento de certas enfermidades.

A saúde móbil leva camiño de converterse nunha peza fundamental en todos os sistemas sanitarios e, moi probablemente, cambiará todo o habitual e coñecido na información, a educación e a vixilancia das enfermidades crónicas ou os hábitos de vida saudables, nos que as apps terán un importante papel.

Segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS), en 2014 no mundo occidental, ao redor do 13% da poboación adulta padecía obesidade e o 39%, sobrepeso. Perante este contexto, e dada a magnitude do problema, as novas tecnoloxías da información e comunicación especializadas en crear apps para dispositivos móbiles, teñen un amplo mercado, xa que nos poden ofrecer novos enfoques e unha oportunidade potencial de controlar eficazmente o noso peso.

Hoxe en día, hai centos de apps para controlar o adelgazamento, postulándose como unha vía de axuda para controlar o peso, sen esquecer que a obesidade é unha enfermidade crónica cuxo tratamento require cambios profundos no estilo de vida, resultando necesario un recordo constante dos mesmos.

As apps, por si soas, non dan resultado ningún, dado que non impulsan un cambio de hábitos alimenticios e de actividade física, non analizan a causa do problema e a corrixen, nin personalizan a dieta ao usuario e a súa progresión. Ben é certo que as apps poden achegar un reforzo positivo e unha motivación extra, ao acompañarnos cada minuto do día.

Poden ser unha boa ferramenta que complemente o traballo dun profesional da saúde cando paciente e profesional estean familiarizados co seu uso, pero como toda ferramenta debe ser usada correctamente, e debemos ser precavidos á hora de depositar nelas nosa plena confianza.

Pero antes de penetrarnos con fe cega neste novo mundo, habería que preguntarse se existe evidencia científica suficiente que avale que estas novas tecnoloxías poidan ser realmente efectivas para a súa utilización na sanidade.

Hoxe en día, calquera persoa con coñecementos informáticos pode crear unha app e ofrecela ao público e, cando o usuario as busca, pode seleccionalas por temáticas, pero non por fiabilidade ou rigor científico. Por tanto, deberemos informarnos e ter unha actitude crítica cara a elas.

A día de hoxe, son poucos os estudos que avalen con rigor un cambio; tan profundo, dado que non hai aínda evidencia científica que xustifique a eficacia das apps no control do sobrepeso e a obesidade.

É necesaria certa supervisión e análise das novas apps que van aparecendo xa que son moi poucas as que foron creadas por algunha organización relacionada coa saúde, sendo moitas as apps que non funcionan no control do sobrepeso e a obesidade.

A pesar de non existir evidencia científica que xustifique a eficacia das apps, está a apostarse por esta vía tecnolóxica como apoio para reducir quilos e manter o peso, sempre que paciente e médico estean familiarizados con esta alternativa.

Aínda que a maioría destas apps son inocuas para o consumidor, para previr os posibles riscos para a saúde relacionados con estas aplicacións médicas a través de teléfonos móbiles e tabletas, deberán estar sometidas aos mesmos controis e acreditacións que outros dispositivos médicos.

Para que estas apps contribúan á mellora da saúde na nosa sociedade é preciso evitar aquelas que son “copias das dietas milagre” e que se elixan as máis completas, xa que poden ofrecer información nutricional e propostas de exercicio.

*Información extraída do portal Xente con Vida e imaxe de Pixabay con licenza CC0.

0

Reino Unido gravará os refrescos azucrados para combater a obesidade

Botellas de refrescos.

O novo imposto tardará dous anos en implantarse para dar tempo á industria a cambiar a composición das bebidas.

O ministro de Finanzas británico, George Osborne, anunciou que introducirá antes de dous anos un imposto especial aos refrescos azucrados para combater a obesidade. “Introduciremos un novo imposto á industria dos refrescos que será recadado ás empresas e introducido en dous anos para darlles tempo a cambiar a composición” das bebidas, que se converteron “nun dos principais factores da obesidade infantil”, dixo en marzo no Parlamento, durante a presentación do orzamento 2016-2017.

O Reino Unido é un dos países con maiores niveis de obesidade da Unión Europea. Segundo datos do goberno británico de maio do 2015, o 61,9% dos adultos e o 28% dos nenos entre 2 anos e 15 teñen sobrepeso.

O anuncio do imposto fixo caer inmediatamente as accións das empresas fabricantes de refrescos, pero foi recibido con alegría por quen fixo campaña por el. Como o cociñeiro Jamie Oliver, unha estrela televisiva que reclamaba esta medida fai tempo: “¡Lográmolo!”, escribiu na súa conta na rede social Instagram. “As empresas non deben interpoñerse na saúde dos nosos fillos”, dixo o chef.

*Información e imaxe extraídas de La Voz de Galicia.

0

O sobrepeso na menopausia aumenta o risco de diabetes

obesidade

O sobrepeso durante ou trala menopausia aumenta o risco de desenvolver a síndrome metabólica e, xa que logo, de padecer diabetes e enfermidades cardiovasculares. Así o mostra un estudo levado a cabo por investigadores da Universidade Yonsei de Seúl (Corea do Sur) e publicado na revista Menopause, órgano oficial da Sociedade de Menopausia de Norteamérica (NAMS), no que se alerta que o sobrepeso e a obesidade asócianse, respectivamente, cun risco ata 4 e 12 veces maior de síndrome metabólica durante a perimenopausia ou no primeiro ano de postmenopausia.

En palabras da doutora JoAnn Pinkerton, directora executiva da NAMS, “as mulleres teñen maiores dificultades para manter un peso saudable durante a menopausia e a postmenopausia. E esta dificultade non se debe só aos cambios hormonais, senón tamén ao propio envellecemento, á perda de masa muscular e a distintos factores estresantes. Pero, como mostra este estudo, é importante que estas mulleres se esforcen e eviten gañar tanto peso como sexa posible”.

Incremento do risco

Para levar a cabo o estudo, os investigadores analizaron os datos de 1.228 mulleres sas que, xa na menopausia ou no seu primeiro ano trala menopausia, non recibían tratamento hormonal sustitutivo. E aínda que os resultados constataron que nin a menopausia nin a postmenopausia incrementaban por si mesmas o risco de síndrome metabólica, non sucedía así no caso das mulleres con sobrepeso ou sedentarias, cun baixo nivel educativo ou menores recursos económicos.

Concretamente, e comparado fronte a un peso normal, o sobrepeso multiplicou por catro o risco de desenvolver síndrome metabólica. E, no caso da obesidade, o risco resultou ata 12 veces superior. É máis; comparadas fronte a aquelas que practicaban exercicio de forma habitual, as mulleres sedentarias tiñan un risco 1,6 veces maior de desenvolver a síndrome.

En definitiva, como conclúe a doutora Pinkerton, “chegada a perimenopausia hai que comer menos, pois se as mulleres seguen comendo o mesmo e non aumentan a súa actividade física cando o seu metabolismo está diminuíndo, acabarán inevitablemente aumentando de peso”.

*Información e imaxe extraídas de Somos Pacientes.

0

Correr con sobrepeso ou obesidade: guía para empezar a correr

Dúas persoas con obesidade camiñando.

Se estás lendo esta nota, probablemente teñas sobrepeso ou obesidade e queiras comezar a correr como unha forma de adelgazar, queimar graxa e lograr un ansiado descenso de peso.

Segundo a Organización Mundial da Saúde, o sobrepeso e a obesidade defínense como unha acumulación anormal ou excesiva de graxa que pode ser prexudicial para a saúde.

Antes de comezar a describir nosa guía paso a paso, debemos aclarar que está dirixida especificamente para aquelas persoas que padecen algunha destas dúas patoloxías, non falamos daqueles con algúns quilos de mais, senón dos que realmente sofren de sobrepeso ou obesidade.

Como última aclaración antes de comezar coa guía, tanto o sobrepeso como a obesidade son factores de risco de diversas enfermidades, polo que recomendamos a realización dun exame clínico antes do comezo de actividade física.

NON CORRAS

Probablemente che sorprenda que como primeiro paso da guía para correr con sobrepeso ou obesidade che indiquemos non correr, pero facelo con problemas de peso severos pode ser moi perigoso para a túa saúde.

O teu corpo non está afeito á actividade física; os teus órganos (corazón, pulmóns, etc.) teñen que adaptarse a funcionar mais esixidos do que adoitan estar e as túas extremidades deberán estar fortalecidas para soportar o teu peso en cada zancada, peso que se multiplica en 1,5 a 3 veces polo feito de estar correndo.

Por iso, correr nesta instancia pode xerarche dous grandes inconvenientes:

  • Lesións: podes lesionarte ao obrigar ao teu corpo a soportar unha presión para a que non está preparado.
  • Desmotivación: se intentas correr probablemente sufras, te sintas mal, dolorido, e o último que queremos é que o teu corpo e a túa mente asocie ao running con dor.

Por iso, recomendámosche que non corras durante as primeiras semanas (dependendo da túa forma física, idade e demais antecedentes pode chegar a ser necesario que non corras durante 1/2 meses).

CAMIÑADAS

Nosa guía para correr con sobrepeso ou obesidade iniciarase con camiñadas onde deberías buscar camiñar a ritmo rápido pero controlado.

Durante a primeira semana deberías realizar 3/4 camiñadas de 20/30 minutos en forma constante e a un ritmo sostido, intentando non deterte.

Para comezar a xerar o hábito da actividade física e o running, suxerímosche que estas camiñadas as fagas vestido de forma deportiva, usa os tenis que utilizarás para correr e os pantalóns e camisetas adecuados.

Vestirte como un corredor comezará a axudarche a converterte nun. Ten paciencia e non corras!

Durante os primeiros 1/2 meses, podes incrementar gradualmente a cantidade de camiñadas e a súa duración; sería ideal que poidas camiñar todos os días polo menos 1 hora (aínda que 40 minutos non estaría nada mal).

XIMNASIO

Aínda que moitas persoas se negan a visitar un, o ximnasio é unha excelente opción para unha persoa con sobrepeso, polo que che recomendamos que, despois dunha ou dúas semanas de camiñadas, te inscribas nun e comeces un plan de fortalecemento xeneralizado, facendo foco nas túas extremidades inferiores, xa que estas serán as que mais sufran mentres corras.

Se o teu orzamento é baixo, non tes un ximnasio preto ou tes calquera outro motivo para non asistir, fortalecer as túas extremidades na casa pode ser unha opción válida.

Durante esta fase, recomendámosche que realices a camiñada antes do adestramento para fortalecer as pernas (polo menos dúas veces por semana co suficiente tempo de recuperación entre eles). A razón? Queremos que os teus músculos, articulacións e demais órganos implicados estean listos para el.

O fortalecemento das túas extremidades será clave para que poidas correr libre de lesións, non o abandones nunca.

Así mesmo, o ximnasio axudarache a aumentar o teu gasto calórico e así adelgazar, o que facilitará que esteas listo mais rapidamente para correr.

COMEZAR A CORRER

Despois de 1/2 meses de comezar a camiñar e asistir ao ximnasio, deberías estar listo para comezar a correr (trotar o realidade) e vencer ao sobrepeso e a obesidade!

Como facelo? Durante a primeira semana, recomendámosche alternar camiñada con trote suave. Por exemplo: 10 minutos camiñando; 2 minutos de trote e 5 minutos camiñando (realizar 2 series en total – 21 minutos), para terminar cunha camiñada de 5/10 minutos.

Recomendámosche que gradualmente e con moita prudencia comeces a cambiar minutos de camiñada por minutos de trote (no canto de 2 minutos de trote e 5 de camiñada, podes cambiar por 3 de trote e 4 de camiñada); ata que poidas chegar a trotar durante polo menos 1 km.

ÚLTIMAS ACLARACIÓNS

Para ter éxito e poder correr con sobrepeso ou obesidade sen lesionarte, deberás ter moita paciencia, forza de vontade e intelixencia suficiente para non esixirte cando realmente sintas que estas superando os teus límites.

Ademais, será importante que todas estas fases sexan acompañadas dunha dieta adecuada e intelixente (recomendámosche comer limpo) que che permita lograr un descenso de peso de forma saudable.

Se queres un cambio, tes que xeralo, esforzo e dedicación axudaranche a lograr os teus obxectivos.

*Información e imaxe extraídas de Runfitners.com.

0

Sanidade asóciase con 23 empresas para promover a alimentación saudable

alimentacion

Asinouse un convenio entre AECOSAN, FEHRCAREM, a Fundación Alimentum e 23 empresas para promover os hábitos de vida saudables no sector da alimentación.

Información e imaxe extraídas de Consalud.

Alfonso Alonso presidiu a sinatura dun convenio para a promoción dos hábitos de vida saudables na alimentación, promovido polo Ministerio de Sanidade, Servizos Sociais e Igualdade, a través a Axencia Española de Consumo, Seguridade Alimentaria e Nutrición, a Asociación Empresarial de Cadeas de Restauración Moderna (FEHRCAREM) e a Fundación Alimentum.

Por ese convenio, 23 novas empresas (entre as que suman máis de 7.000 establecementos) sumáronse ao Plan HAVISA durante 2015 e 2016. O obxectivo é a comunicación de hábitos de vida saudables, trasladando a través dos seus soportes físicos (manteis, cartas, prismas de mesa, pósters, envases dos produtos solicitados a domicilio), online e redes sociais, mensaxes para sensibilizar e informar á poboación do impacto positivo que, para a súa saúde, ten unha alimentación equilibrada e moderada e a práctica regular de actividade física.

Alonso destacou que “o Goberno de España está comprometido na loita contra a obesidade, con especial atención á poboación infantil e ás poboacións vulnerables, buscando diminuír as desigualdades en saúde”. Tamén eloxiou o compromiso destes dous sectores e a súa implicación e colaboración coa Administración Sanitaria neste obxectivo.

En concreto, o plan de comunicación, orientado ao fomento dunha alimentación equilibrada, variada e moderada, e na práctica do exercicio físico, concretarase dando visibilidade a unha serie de mensaxes ou lendas, en consonancia coa Estratexia NAVES sobre Nutrición, Actividade Física e Prevención da Obesidade.

Estudo Aladino de obesidade infantil

O Estudo Aladino 2013 mostra que o sobrepeso infantil estabilizouse en torno ao 25%, pero cun lixeiro descenso. O exceso de peso afecta ao 43% dos escolares desta franxa de idade, cando fai dous anos a porcentaxe ascendía ao 45,3%, o que supón un descenso de 2,3 puntos.

Alonso subliña que con este acordo coas grandes empresas de restauración moderna e da alimentación, revaloriza, actualiza e potencia este Plan HAVISA de comunicación, e ademais mostra a colaboración e o compromiso destes dous eslabóns da cadea alimentaria, imprescindibles e estratéxicos nunha información e oferta alimentaria adecuada e saudable.

0

O sedentarismo causa en Europa o dobre de mortes que a obesidade

Un home facendo exercicio.

Un home facendo exercicio.

20 minutos de paseo rápido ao día eliminan ao redor de 100 calorías.

Información e imaxes extraídas de El País.

A grandes liñas, poderíase dicir que o peso dunha persoa é o resultado dun simple balance: as calorías que inxere fronte ás que gasta. Se entra máis do que sae, engórdase; se non, adelgázase. Ata agora, todos os estudos puxeron no punto de mira nun eixe da balanza o que se come, pero varios estudos recentes indican que quizais esa visión non sexa a correcta. O último realizouse na universidade de Cambridge e a conclusión é clara: cada ano, a obesidade relaciónase cunhas 337.000 dos 9,2 millóns de mortes que se producen en Europa; o sedentarismo vincúlase co dobre de defuncións, 676.000. Publicouno American Journal of Clinical Nutrition.

Os investigadores, liderados por Ulf Ekelund, da unidade de Epidemioloxía da universidade, baseáronse nun macroestudio que seguiu a 334.161 europeos (homes e mulleres) durante 12 anos. A cohorte estaba dedicada á relación entre nutrición e cancro, pero os datos serviron para extraer outras conclusións.

“A mensaxe é simple: un pouco de actividade física ao día pode producir evidentes beneficios na saúde das persoas que agora son inactivas”, dixo Ekelund. “Aínda que atopamos que bastan 20 minutos para que haxa unha diferenza, en verdade deberiamos aspirar a máis. A actividade física demostrou que ten moitos beneficios para a saúde, e debería ser unha parte importante da nosa rutina diaria”, engadiu. Eses 20 minutos, dedicados a un paseo vivo, poderían consumir entre 90 e 100 calorías, e reducir o risco de morte prematura entre un 16% e un 30% no grupo dos inactivos, aínda que todos, incluídos os obesos, notan o seu efecto beneficioso.

Este traballo está en liña con outros recentes, como o español Anibes (Antropometría, Ingesta e Balance Enerxético en España), do que aínda só se coñecen uns primeiros resultados. Neles constátase que, aínda que a inxesta de calorías foi caendo (pasou das 3.008 calorías en 1964 ás 1.820 en 2013) o sobrepeso foi en aumento e, segundo a Enquisa Nacional de Saúde, xa afecta ao 53,68% dos adultos. Outros estudos, como un sobre o consumo de azucre, tamén indican que non hai unha relación entre a inxesta deste alimento -que se mantén bastante estable en Europa- e o aumento da obesidade.

A explicación ao aumento de peso coas complicacións sanitarias que iso supón ten que estar, xa que logo, no outro lado da balanza: no exercicio. Segundo a mesma enquisa, un 40% da poboación española declárase sedentaria (un 46,6% das mulleres e un 35,9% dos homes). Deles, ao redor do 16% admite que non realiza ningunha actividade física, e o 20% afirma que só a practica de forma moderada.

A Fundación Española da Nutrición (FEN), patrocinadora do estudo Antibes, recibiu con gran acordo o traballo. “Trátase dun estudo europeo moi rigoroso que vén confirmar o xa proposto noutros estudos anteriores, así como o que se vén comentando desde fai anos: ata o momento fíxose máis énfase no tratamento da obesidade que no dos seus determinantes”, afirma nun correo o seu portavoz. “Nas formulacións de Saúde Pública actuais, a actividade física foi a gran esquecida, pero estase vendo que aos poucos vai acadando protagonismo”. “De todos os xeitos, o estudo céntrase na realización de polo menos 20 minutos de actividade física para reducir a mortalidade prematura, pero se o tempo de actividade se incrementa lixeiramente e se realizan polo menos 30 minutos, non só se reduce esta mortalidade, tamén se incrementa a calidade de vida. É importante engadir anos á vida, pero tamén vida aos anos”.

0

O colesterol dispárase no Nadal: sinxelas pautas para controlalo

nadal

En época navideña os españois gañan de media entre dous e tres quilos de peso e poden incrementar os seus niveis de colesterol ata un 10%.

Información extraída de 20 Minutos e imaxe tirada de Pixabay.

Chega a época navideña e os excesos nas comidas poden pasar factura, sobre todo aos niveis de colesterol. Estímase que durante estas festas os españois gañan de media entre dous e tres quilos de peso e poden incrementar os seus niveis de colesterol ata un 10%. Desde Eroski Consumer aportan algunhas solucións para manter baixo control o colesterol, indican cales son as claves na súa prevención e tratamento e dan algúns consellos para coidar a saúde no Nadal.

O descontrol no comer e o beber durante as festas pasan factura á saúde. E non só co aumento de peso, que se cifra entre dous e tres quilos de media, senón nun dos seus acompañantes habituais: o colesterol malo. Este é o colesterol que se une a unha lipoproteína de baixa densidade (LDL), encargada de transportar o colesterol desde o fígado a todas as células do organismo e, do mesmo xeito, o que se deposita na parede das arterias, onde forma as temidas placas de ateroma.

Por este motivo, os excesos cometidos durante estes días de Nadal, con banquetes ricos en graxas e calorías, sen esquecer que é unha época propicia para os descoidos da medicación crónica, poden incrementar o risco cardiovascular. Segundo a Fundación Española do Corazón, FEC, nestas datas poden aumentar ata un 10% os niveis de colesterol. Ademais, consumir máis graxas saturadas durante uns días está asociado a un relaxamento que pode provocar a perda dos bos hábitos dietéticos establecidos durante o resto do ano e facer que, unha vez finalizadas as festas, se perpetúe unha pauta inadecuada de alimentación.

Aínda que os especialistas animan a gozar das comidas destas celebracións, hai que ser coidadosos para non levar un bo susto logo das festas. O mellor é ser consciente do que se inxere: non hai que comelo nin bebelo todo. Pero, como controlar o colesterol?

Controlar o colesterol

Manter baixo control o colesterol é fácil. Basta con seguir unhas sinxelas pautas dietéticas para restrinxir a inxesta de graxa, sobre todo a saturada, que é un dos nutrientes que máis o incrementa.

  • Antes de cociñar a carne de ave, é mellor quitarlle a pel. Se non é posible, retirala antes de comer. É un dos lugares onde máis se almacena este tipo de graxa.
  • Evitar cociñar con manteiga ou nata e preferir o aceite de oliva, que é unha graxa cardiosaludable.
  • Optar polos lácteos e derivados desnatados e polos queixos con baixo contido en graxa. Os lácteos enteiros e os queixos curados son moi ricos en graxas saturadas.
  • Limitar ao máximo os embutidos, aperitivos salados, salsas, bolos industriais e alimentos precociñados.

Os especialistas da FEC estiman que escoller de xeito adecuado os alimentos axuda a reducir ata un 50% a inxesta de colesterol e un 74% as graxas saturadas ao longo do día. Engaden que a vitamina C dalgunhas froitas (melón, fresas, kiwi e cítricos en xeral) e verduras (tomate, pemento, couve e couveflor) ten un papel protector nas enfermidades cardiovasculares e que os lácteos con esteroles vexetais axudan a reducir os niveis de colesterol.

Para previr e tratar o colesterol, hai dous puntos crave recoñecidos pola comunidade científica. Por unha banda, está a adopción dunha alimentación equilibrada sen graxas saturadas, como a Dieta Mediterránea, onde o aporte de graxa provén, basicamente, dos acedos grasos monoinsaturados e poliinsaturados do peixe (sobre todo, azul) e o aceite de oliva. É importante non esquecer o papel que xogan as verduras, hortalizas e froitas, os legumes, os cereais (mellor integrais) e os froitos secos (ricos en fibras, vitaminas, minerais e antioxidantes).

Doutra banda, a práctica de exercicio físico aeróbico (camiñar, nadar, correr…) de tres a cinco veces por semana, que ademais de axudar a manter un peso adecuado e a previr a obesidade, demostrou aumentar o colesterol bo (HDL) e diminuír a porción prexudicial, LDL. Realizar actividade física de intensidade moderada, como camiñar a bo ritmo, é beneficioso cando se practica durante polo menos 30 minutos a maior parte dos días. Con todo, tal e como advirten desde a American Heart Association (AHA), a inactividade física contribúe ao desenvolvemento de obesidade, hipertensión arterial, baixos niveis de colesterol bo e diabetes, todos factores de risco cardiovasculares. Ante un diagnóstico médico de colesterol e só se a dieta e o réxime de actividade física non aportan os resultados esperados, o médico establecerá tratamento farmacológxico, que é distinto segundo o tipo de dislipemia que sufra a persoa (hipercolesterolemia, hipertrigliceridemia ou ambos).

0

“Non hai probas de que as dietas que eliminan graxas ou hidratos funcionen”

Jeffrey Friedman, xenético molecular.

Jeffrey Friedman, xenético molecular.

Entrevista a Jeffrey Friedman, xenético molecular.
O descubridor da hormona da saciedade cre que, para afrontar o problema da obesidade, sería necesario centrarse na saúde e non no peso.
Un estudo atribúe 25.000 mortes anuais ao exceso de peso en España.

Entrevista extraída de El País.

“Se preguntas pola rúa cal é o motivo de que unha persoa estea obesa, a maioría da xente vaiche responder que é porque come demasiado, e teñen razón. Pero a pregunta importante é: por que come demasiado?”. En 1994, Jeffrey Friedman bautizou a molécula que nos suxire cando debemos comer e cando é momento de parar. A leptina convertíase así en protagonista da loita contra o sobrepeso, un problema crecente nas sociedades avanzadas que provoca numerosos problemas de saúde.

Esta hormona, presente no tecido graso, descende cando detecta que a cantidade de graxa acumulada é insuficiente e promove o apetito. Cando eses niveis volven a un nivel que se considera suficiente, libérase leptina e aparece a sensación de saciedade. Cando ese sistema falla, as posibilidades para comer demasiado increméntanse.

Friedman participou en Madrid na cuarta CNIC Conference, unha reunión organizada polo Centro Nacional de Investigacións Cardiovasculares na que se reuniron algúns dos principais expertos mundiais en enfermidades metabólicas.

Pregunta. Aspirar a estar máis delgados é positivo?

Resposta. Creo que depende de cales sexan os nosos obxectivos. Se alguén ten sobrepeso ou está obeso, o noso obxectivo debería ser mellorar o seu saúde. Iso podes facelo sen perder moito peso. Comendo unha dieta saudable e facendo exercicio para perder un pouco de peso, con moita frecuencia, os problemas de saúde mellorarán. Se o noso obxectivo é mellorar a saúde, non insistiría en que a xente estea delgada. Non hai evidencia de que alguén que é obeso vaia estar mellor quedando moi delgado. E máis importante, non creo que haxa moitas posibilidades de logralo, porque hai un sistema biolóxico moi poderoso que mantén o noso peso e fai que o noso peso se manteña sen grandes variacións por arriba ou por abaixo.

P. Por que comemos máis do que necesitamos?

R. O noso peso está regulado por xenes, da mesma xeito que a estatura. Ti non lle pedirías a alguén que mide 1,90 que medise 1,80, porque así é como é. Hai xenes que fan a unhas persoas máis pesadas e outras máis lixeiras. Cando hai uns trazos regulados por xenes é porque hai unha presión evolutiva sobre un trazo. Antes de que houbese unha civilización, para sobrevivir había que navegar entre dous riscos. Por unha banda estaba o perigo de morrer de fame, porque a dispoñibilidade de comida era escasa. Nesa contorna, estar demasiado delgado pode ser malo, porque non tes suficiente enerxía almacenada para sobrevivir, pero estar obeso é malo tamén porque non poderás cazar ben nin escapar dos depredadores. O noso sistema biolóxico evolucionou para manternos entre eses dous puntos.

P. Como funciona o mecanismo que permite que nos manteñamos entre eses dous puntos?

R. Todos os organismos dependen da enerxía, e cada organismo desenvolveu un mecanismo para xestionar a súa enerxía para utilizala cando a necesita e almacenala cando non a necesita. Unha das formas en que os mamíferos regulan a enerxía é a través dunha hormona no tecido graso que se chama leptina. O tecido graso crea esta hormona en proporción á súa masa: máis graxa, máis leptina, menos graxa, menos leptina. Cando a leptina en circulación no sangue aumenta, actúa no cerebro para reducir o apetito. Cremos que a obesidade é un resultado de diferenzas neste sistema. A razón pola que se complica é porque os defectos na leptina son raros. Non causan obesidade con moita frecuencia, pero se un paciente ten un defecto na leptina, son moi obesos. E se lles devolves a leptina, perden peso. O problema máis frecuente adoita estar relacionado coa forma en que o sinal é procesado polo cerebro para regular o apetito.

Sabemos que hai unha serie de xenes que producen un descenso na resposta á leptina e moitos destes xenes que se están identificando teñen que ver co circuíto neuronal que regula o apetito. O 12% dos obesos mórbidos ten defectos xenéticos que xa se poden identificar e esperamos que co tempo se identifiquen moitos máis.

P. As dietas máis populares teñen unha base científica?

R. Hai moito debate sobre cal é a mellor dieta para perder peso. O consello estándar sería: toma unha dieta equilibrada e con menos calorías, e xa está. Pero despois haberá xente que che recomende non comer ningunha graxa, o que se chama a dieta Pritikin, ou non comas hidratos de carbono, na dieta Atkins. En realidade, non sé cal é a mellor opción, porque para pescudalo necesitariamos un experimento que é moi difícil. Tes que poñer grandes cantidades de xente nunha das dúas dietas durante moito tempo.

O problema coas dietas é que non podes mirar aos datos en seis meses; normalmente fan falta uno ou dous anos para que a xente volva ao seu peso, así que tes que ter grandes cantidades de xente en cada unha das tres dietas, e entón tes que facer observacións moito tempo despois, dun xeito rigoroso. O problema é que a longo prazo hai tan pouca xente capaz de manter a perda de peso que nunca consegues unha resposta. Así que eu son agnóstico sobre cal das tres funciona. Intuitivamente, diría que o mellor é comer unha dieta equilibrada, pero tampouco hai probas de que iso funcione.

P. Pero quen promoven as dietas falan delas coma se estivesen ben probadas.

R. Se pensas sobre a obesidade, é posible que, máis que ningún outro problema de saúde, estea no centro de moitas partes interesadas. A industria das dietas é inmensa e ten unha mensaxe clara: toma a nosa dieta e perderás peso. A industria farmacéutica tamén ten intereses. Se fabricamos un fármaco, tómao e perderás peso. Ademais, á industria do medicamento gustaríalle que as regras para aprobar fármacos fosen relaxadas, e canto máis drama haxa, mellor é o clima para que iso suceda. Cando queres que a túa mensaxe chegue ao público, necesitas diñeiro, e por iso moitas veces a mensaxe dos científicos queda afogada entre o de todas estas partes interesadas que teñen moito diñeiro.

O que sabemos que funciona é que se comes unha dieta equilibrada con menos calorías, perdes peso. E nesas dietas os carbohidratos, as proteínas e as graxas están equilibradas. O problema vén coas dietas que eliminan carbohidratos ou graxas, que che din que podes comer o que sexa e perder peso igual, só se trata de cambiar o que comemos. Creo que iso sería moi bonito, pero non creo que haxa probas de que iso funcione a longo prazo e que sexa saudable. Así que é mellor que fagamos o que sabemos que funciona.

O meu punto de vista é diferente. Estámonos centrando nun aspecto equivocado. Centrámonos no peso cando deberiamos centrarnos na saúde. Se estás obeso e tes problemas de saúde, como diabetes ou enfermidades cardiacas, deberiamos pensar en como mellorar a túa saúde. Iso pode incluír algo de perda de peso, pero pode incluír outras cousas tamén. Non nos temos que preocupar por se estás no peso medio, queremos que teñas o peso saudable para ti. De feito, se estás moi obeso e non tes problemas médicos, non estou seguro de que debésemos facer nada, máis aló da recomendación que serve para o resto para comer unha dieta saudable e completa e facer exercicio.

Se estás obeso e tes un problema de saúde, é moi probable que ao perder peso mellore a diabetes ou a enfermidade cardiaca, pero para lograr ese obxectivo, perder entre dous quilos e medio ou cinco quilos adoita ser suficiente. Para iso non fai falta unha dieta moi sofisticada, pódese facer comendo un pouco menos, de forma ordenada ou evitando o picoteo.

P. Unha pastilla para saciar o apetito faría millonario ao seu creador. Tivo boas ofertas das empresas farmacéuticas para desenvolvela?

R. Creo que canto máis entendemos as vías de regulación de canto comemos, e as calorías que queimamos, aparecen novas oportunidades para desenvolver fármacos, pero non creo que no futuro próximo desenvolvamos fármacos que fagan que unha persoa que é moi obesa sexa delgada. Con todo, si creo que é posible desenvolver fármacos para que unha persoa que é obesa e ten un problema de saúde perda o peso suficiente para mellorar ese problema.

Sobre as ofertas da industria, ninguén me fixo esta pregunta, pero houbo un tempo, ao principio da miña carreira, no que podía abandonar a academia para ir a unha compañía que desenvolve fármacos. Pero o meu soño sempre fora ser un científico e facer o que fago agora, así que nunca tivo demasiado atractivo para min. Doutra banda, para min sería moi satisfactorio que o traballo que estamos facendo nós e moitos outros colegas conducise a novos tratamentos.

0

Un estudo vincula os edulcorantes artificiais con diabetes e obesidade

obesidade

O traballo, publicado en ‘Nature’, relaciona estes aditivos con cambios na flora intestinal.

As conclusións máis concluíntes obtivéronse de experimentos con ratos.

Información e imaxe extraídas de El País.

Os edulcorantes artificiais que se empregan frecuentemente como sustitutos do azucre acompañando ao café, en refrescos e alimentos preparados quizais non sexan o aliado que aparentan ser contra a obesidade, o sobrepeso e os seus trastornos metabólicos asociados como a diabetes. Un estudo de investigadores do Weizmann Institute of Science (Israel) sostén que o consumo destes aditivos provoca, polo menos nalgunhas persoas, intolerancia á glucosa, unha fase previa á diabetes na que hai unha maior concentración de azucre no sangue, e alteracións metabólicas relacionadas coa obesidade; é dicir, o efecto contrario ao que pretenden conseguir.

O traballo, que publica a revista Nature, explica este paradoxo apoiándose fundamentalmente nos cambios que estas sustancias -analizáronse tres, a sacarina, a sucralosa e o aspartamo- provocan na flora intestinal de ratos e que derivan en alteracións tanto da composición como da función das bacterias do sistema dixestivo.

Como consecuencia diso, os autores do estudo, Eran Elinav, do departamento de inmunoloxía do centro de investigación israelí, e Eran Segal, do departamento de computación, sosteñen que a expansión do uso dos edulcorantes artificiais en bebidas e alimentos pódese considerar, entre outros motivos, como unha das causas da epidemia de diabetes e obesidade que se estende polo mundo. Case un terzo da poboación padece sobrepeso.

Outros especialistas son moito menos contundentes e matizan seriamente as conclusións ás que chegou o grupo israelí. É o caso de Miguel Ángel Rubio, secretario da Sociedade Española de Endocrinoloxía e Nutrición, quen destaca que a maioría dos estudos realizados ata o momento non atoparon problemas para a saúde polo consumo de edulcorantes nas doses habituais. O matiz é importante, xa que, engade, no artigo que publica Nature administrouse a cantidade máxima permitida polas autoridades sanitarias estadounidenses (FDA), 5 miligramos por quilo de sacarina. “Isto supoñería 350 miligramos nunha persoa de 70 quilos, o que supón unha dose esaxerada, ninguén consome estas cantidades”, comenta. Ademais, censura que a maioría das conclusións extraéronse das probas feitas en ratos cando, debido ás diferenzas entre ambas especies, non son resultados que se poidan trasladar directamente a humanos.

Alberto Fernández, endocrino do hospital de Móstoles, é da mesma opinión: “É prematuro extrapolar estes resultados a humanos, a flora dos ratos é distinta á nosa”. Ademais, insiste nos estudos con centos de miles de persoas que avalan que “o consumo de edulcorantes é seguro”.

É certo que o groso dos estudos practicouse en ratos, aínda que non exclusivamente. Os investigadores administraron aos roedores doses dos tres edulcorantes máis frecuentes: sacarina, sucralosa e aspartamo, e advertiron nestes animais alteracións metabólicas que se traduciron nun aumento dos seus niveis de glucosa no sangue. As taxas eran superiores mesmo que as rexistradas entre os que tomaran azucre en lugar dos seus sustitutivos.

Como os cambios na dieta se asocian a alteracións na flora intestinal, os científicos centraron o foco nos posibles cambios provocados polos aditivos nas bacterias do sistema dixestivo.

Implantaron bacterias intestinais de ratos que consumiran sacarina -mediante un trasplante de feces- a aqueles que non probaran nunca os edulcorantes artificiais e advertiron que sufrían os mesmos efectos perxudiciais, é dicir, máis glucosa no sangue (prediabetes). Para os investigadores, esta foi a proba de que o consumo de edulcorantes provoca cambios na flora intestinal que, á súa vez, derivan en alteracións metabólicas vinculadas á diabetes.

Ao analizar ao detalle a composición da flora microbiana dos ratos consumidores de edulcorantes sintéticos, os investigadores observaron “profundos cambios na poboación de bacterias, pero tamén novas funcións, algunhas delas relacionadas cunha maior propensión á obesidad e a diabetes”, o que reforzou a súa tese.

E en humanos? Os investigadores defenden que se dan os mesmos efectos que en ratos apoiándose en dous argumentos. Nun estudo con 400 persoas advertiron que quen dicían consumir edulcorantes presentaban poboacións bacterianas distintas e máis propensión a ter niveis elevados de azucre en sangue respecto de quen non tomaban estes aditivos. Ademais, realizaron un pequeno ensaio con cinco homes e dúas mulleres que non consumen habitualmente estas sustancias. Durante unha semana administróuselles sacarina (de novo a cantidade máxima permitida pola lei estadounidense dividida en tres tomas diarias). Catro deles mostraron, só catro días despois, síntomas da síndrome prediabético, pero nos outros tres os valores de azucre no sangue mantivéronse normais. Para os investigadores, esta diferenza responde a que a flora intestinal entre os humanos non é homoxénea e nalgúns casos reacciona ante os edulcorantes cunha especie de resposta inmune que se traduce en alteracións no metabolismo do azucre.

Miguel Ángel Rubio, da unidade de nutrición do hospital Carlos III de Madrid, destaca o feito de que o ensaio en humanos sexa moi limitado (só sete persoas) e non arroxe resultados tan concluíntes como en ratos: “non se poden sacar conclusións deste traballo dos efectos en humanos”, insiste.

Os autores do traballo, con todo, destacan como o incremento do consumo dos edulcorantes é paralelo ao aumento “dramático” das epidemias mundiais de obesidade e diabetes. “Os nosos achados suxiren que estas sustancias poderían contribuír a aumentar a epidemia que trataban de combater”, conclúen.